Tiêu đề câu view. Nhưng nội dung thì chân thật. Nếu bạn yêu thích mixing và đang trong giai đoạn đầu của sự nghiệp, đừng bỏ qua bài viết này. 5 phút đọc sẽ tiết kiệm cho bạn nhiều năm mày mò trong bóng tối. Hãy tin chúng tôi.
Nội dung chính
Công thức mix nhạc?
Thời gian qua, Tạp chí MIX nhận được nhiều câu hỏi có nội dung tương tự như sau:
- Mix vocal thế nào cho hay?
- Guitar acoustic nên EQ thế nào?
- Hát bè nên xử lý ra sao?
- Làm thế nào để bản mix nghe chuyên nghiệp hơn?
Những câu hỏi này hoàn toàn dễ hiểu, nhất là với người mới. Nhưng bạn thấy đấy, chúng rất chung chung, không mang theo một ngữ cảnh, bối cảnh cụ thể nào. Bởi vậy, câu trả lời chính xác nhất thường chỉ có thể là 1 chữ (mà không ai muốn nghe): Tùy.
Không phải vì mixing quá bí hiểm, cũng không phải người làm nghề không muốn chia sẻ. Đơn giản là không có một công thức mixing nào có thể áp dụng cho mọi bản nhạc, mọi bối cảnh.
Mix như thế nào phụ thuộc vào đầu vào
Sẽ không thể có góp ý, định hướng cụ thể nào khi chưa nắm rõ tình trạng âm thanh đầu vào hoặc âm thanh gốc. Bác sĩ không thể vẽ đơn thuốc, đưa ra phác đồ điều trị mà chưa thăm khám hoặc thu thập đủ thông tin bệnh trạng.
Hãy nghe những gì mình đang có và tự hỏi:
“Giọng hát này có vấn đề gì không? Nếu có thì mình nên cải thiện theo hướng nào nhỉ?”
Muốn trả lời được câu hỏi đó, bạn cần hai thứ: khả năng đánh giá âm thanh và kiến thức, kỹ năng để xử lý vấn đề đã nghe thấy.
Một nguyên tắc khác cũng rất đơn giản: Rác vào thì rác ra. Phối tốt, chơi hay, thu giỏi sẽ khiến quá trình mixing dễ dàng, sáng tạo hơn nhiều. Nhưng nếu chất lượng đầu vào của bạn quá tồi thì xin hãy thực tế, đừng kỳ vọng hoặc cố làm mọi cách để bản master cuối nghe “ngon” như sản phẩm của các nghệ sĩ hàng đầu thế giới. Bạn chỉ phí thời gian vì dồn nguồn lực sai chỗ mà thôi.
Mix như thế nào phụ thuộc vào thể loại nhạc và bối cảnh
Một tiếng kick phù hợp với Metal chưa chắc phù hợp với Pop. Một bộ trống trong nhạc Heavy Rock giữ vai trò hoàn toàn khác với bộ trống trong một bản nhạc dân gian.
Bởi vậy, điều quan trọng không chỉ là âm thanh của từng nhạc cụ khi đứng một mình, mà là vai trò, sự tương tác của nó trong bản mix tổng thể.
Vì thế, mọi lời khuyên mà không rõ ngữ cảnh nó sinh ra đều cần tiếp nhận với tâm thế cẩn trọng và chỉ biết để tham khảo khi cần. Ví dụ:
Đẩy 5 dB tại 60 Hz cho kick.
Cắt 3 dB ở 200 Hz để giọng nam bớt đục.
Bạn thấy đấy, thật vô nghĩa nếu ta không biết 2 lời khuyên này áp dụng cho tiếng kick nào, giọng nam nào, nghe ra sao.
Mix như thế nào phụ thuộc vào khẩu vị cá nhân
Mixing không chỉ là sửa lỗi kỹ thuật. Nó còn là một quá trình đưa ra lựa chọn thẩm mỹ. Thực tế, vế thứ 2 này mới là yếu tố quan trọng hơn cả.
Hai kỹ sư mixing giỏi có thể xử lý cùng một bài hát theo hai cách khác nhau hoàn toàn. Và cả hai vẫn cho kết quả tốt. Muốn nghe ví dụ? Hãy thử nghe album I/O của Peter Gabriel và so sánh các bản mix ở đĩa A (Bright Side) với đĩa B (Dark Side).
Tất nhiên, bạn không thể lấy “gu thẩm mỹ cá nhân” ra để bao biện cho 1 bản mix tồi tệ. Ta luôn có nhiều lựa chọn để xử lý vấn đề. Nhưng không phải lựa chọn nào cũng tốt như nhau.
Dù “sáng tạo, phá cách” như thế nào đi nữa, bản mix vẫn cần đạt những yêu cầu cơ bản về sự cân bằng, rõ ràng, khả năng dịch, khả năng truyền tải ý đồ nghệ thuật và cảm xúc.
Tóm lại, kể cả khi chỉ được giới hạn trong những lựa chọn hợp lý, gu thẩm mỹ của người mix ảnh hưởng lớn tới kết quả cuối cùng.
Vấn đề là:
Người mới tập mix thường chưa có một hệ quy chiếu đủ ổn định để biết mình thực sự thích gì và thứ mình đang nghe có tốt hay không.
Vậy phải làm thế nào?
Luyện tai
Muốn đưa ra quyết định mixing tốt, trước tiên bạn phải biết thế nào là tốt.
Bạn sẽ không thể đánh giá một bát phở là ngon hay dở nếu trong đầu chưa có khái niệm thế nào là một bát phở ngon. Cũng vì thế, bạn không biết làm cách nào để cải thiện bát phở đó. Liệu nó sẽ ngon hay dở hơn nếu thêm chút chanh, chút tiêu, hay bỏ bớt hành lá?
Hãy thử làm theo những lời khuyên của mình để rèn luyện gu thẩm mỹ, bạn sẽ không thất vọng.
- Nghe các bản mix mẫu mực. Cách đơn giản nhất là nghe thật nhiều những sản phẩm chất lượng tốt, đặc biệt là những bản mix thuộc thể loại nhạc bạn đang làm. Nhưng đừng chỉ nghe để thưởng thức. Hãy nghe có chủ đích. Hãy đánh giá, so sánh theo các tiêu chi rất cụ thể như sự cân bằng về cường độ giữa các cây như thế nào, sân khấu âm thanh rộng/hẹp nông/sâu ra sao, sự khác biệt giữa các cây chính và phụ cụ thể ra sao…
- Tham khảo các STEMs, Mixed Multitrack. Góc nhìn “từ bên trong” này giúp bạn nhận ra sự khác biệt của âm thanh khi solo từng cây và khi nghe cùng bản mix, nó cũng giúp bạn đánh giá được sự tương tác chéo giữa các nguồn âm trong 1 bản mix chuyên nghiệp. Lúc này, bạn sẽ nhận ra rằng: “Khi đứng riêng lẻ, một nhạc cụ bất kỳ nghe ra sao không quá quan trọng. Thứ duy nhất quan trọng là âm thanh của nó trong bản mix và cả bản mix tổng thể. Vì đó là cách mà khán giả thưởng thức bản mix của bạn.”
- Tham chiếu khi mixing. Trước khi mix hoặc khởi đầu 1 ngày làm việc mới, hãy nghe những bản mix bạn thích. Nó có thể là 1 bài hoặc cả 1 playlist. Điều đó không quan trọng. Cái bạn cần là thư giãn, tận hưởng, để âm thanh của chúng nhẹ nhàng hiệu chuẩn lại trục cân bằng về âm sắc trong đầu bạn. Trong quá trình mixing, thi thoảng, bạn có thể so sánh nhanh giữa bài của bạn và track tham chiếu. Đừng soi quá nhiều vào chi tiết mà hãy chú ý tới sự cân bằng tổng thể. Cách này giúp bạn không bị đánh lừa bởi những vấn đề tâm sinh lý phổ biến như: “văn mình vợ người”, “nghe lâu thành quen”.
Luyện kỹ năng
Đừng bao giờ hy vọng đồ analog xịn hay plugin xịn sẽ mang lại cho bạn một bản mix tuyệt vời. Đó là 1 niềm hi vọng yếu đuối. Hãy thừa nhận điều đó.
Thiết bị cao cấp có thể hỗ trợ bạn tốt hơn 1 chút trong bối cảnh phù hợp chứ không thể đảm bảo bạn sẽ có kết quả tốt. Nhưng việc luyện tập, học hỏi, nâng cấp tư duy thì mang lại cho bạn điều đó.
Hôm qua, trước khi viết bài này, mình đã xóa sạch mọi plugin mixing dùng “thuốc” trong máy tính. Thời gian tới, mình sẽ chỉ luyện tập với stock plugin (các EQ, compressor… mặc định) của Cubase 5.
Mình phát hiện ra mình có rất nhiều plugin nhưng hoàn toàn không làm chủ được chúng. Việc có quá nhiều công cụ chỉ gây phân tâm và giảm khả năng tập trung. Đống plugin đó là kết quả của là hội chứng GAS (thích sưu tầm đồ) mình đã nhắc đến trong một bài viết trước. Mình không “GAS” phần cứng nhưng đã bị “GAS” phần mềm..
Tóm lại, hãy đảm bảo bạn tự trang bị cho mình những kỹ năng cơ bản vững vàng trước khi nghĩ tới bất cứ thứ gì cao siêu. Chỉ khi nền móng chắc chắn, ta mới có thể leo cao mà không lo gãy trụ giữa chừng.
Vậy “công thức mixing” của tôi là gì?
Nếu buộc phải viết thành một công thức, tôi sẽ viết thế này:
Mixing tốt = Thẩm mỹ tốt + Kỹ năng tốt
Gu thẩm mỹ tinh tế để biết thế nào là tốt trong hoàn cảnh cụ thể. Kỹ năng, kinh nghiệm tốt để hiện thực hóa ý đồ, bản mix tưởng tượng trong đầu.
Để có cả 2, bạn cần thời gian. Không plugin nào thay thế được chúng, và cũng không có preset nào giúp bạn bỏ qua quá trình đó.
Hãy kiên nhẫn và chăm chỉ luyện tập. Nhưng bạn cần luyện tập có phương pháp và liên tục quán chiếu lại bản thân. Nếu không, 10 năm sau cũng chỉ là 10 năm lặp đi lặp lại vài sai lầm cố định chứ không phải 10 năm kinh nghiệm.
Phạm Bình từng đảm nhiệm vai trò sản xuất và người chơi guitar cho một số ban nhạc rock/metal tại Hà Nội. Một trong những sản phẩm nổi bật của anh là album “Hóa Thân” (Voluptuary, 2015)—vinh dự được VnRock bầu chọn làm 1 trong 20 album làm nên thập niên 2010 của Rock Việt.

Rất cảm ơn Phạm bình…biết là kiến thức cũ nhưng lâu không xem lại là “bất ổn” ngay. Hy vọng thường xuyên được đọc và nghe những bài viết như thế này….Thanks
Hi Phạm Bình,
Rất cám ơn bài viết bổ ích và những lời khuyên chân thành của bạn. Mình đã theo đuổi việc mix nhạc này một thời gian rồi. Mình cũng vừa biết tới website này và mình tin rằng sẽ có rất nhiều điều bổ ích đang chờ mình khám phá tại trang web này. Thanks a lot ^^
e là người trong underground k phải là ng học về âm nhạc mà chỉ đơn thuần là đam mê thôi. e thấy tạp chí rất bổ ích và đã share cho anh em. mong các anh trong các số tới sẽ có bài bình luận về chỉnh phô,tune,tạo bè, v..v để mọi người cùng thảo luận.
Hi Kiên!
Đồng ý với bạn, có thể mình sẽ viết một bài hướng dẫn về Tune, chỉnh phô, tạo bè…
Bạn có thể tìm hiểu qua melodyne – một công cụ khá ok để chỉnh tune chỉnh phô. Nhưng hãy cố gắng lúc recording làm thật tốt, để không phải chỉnh sửa nhiều về pitch. Đầu thu vào đã tốt thì lúc mix sẽ rất nhàn
Còn vấn đề về bè (harmonic) – thường thì mình thu bè luôn chứ không làm bằng phần mềm (thu bè thật sẽ làm bản nhạc dày và và hay hơn so với bè bằng phần mềm)
Thân!
thanks mix rất nhiều.thực sự từ trc tới giờ mình thường chỉnh phô trực tiếp trên cubase hay chỉnh bằng autotune . chứ chưa dùng melody bao giờ. còn bè thì tạo bè ảo bằng harmony. vì giọng ko tốt nên khả năng hát kém vì thế mình thường chỉnh bằng effect rất nhiều.
chao ca nha
Các Anh chỉ em cách mix nhạc vàng và nhạc quan họ được không ???
1 chút thông số của các ef chẳng hạn
Có những thứ cơ bản nhưng ta hay quên, lâu lâu cũng cần phải nhắc lại để mình đưa mọi thứ về đúng vị trí. Cảm ơn bài chia sẻ rất hay của Phạm Bình nhé.
“…mình không GAS hardware nhưng mình đã bị GAS software.”
Có lẽ mình sẽ remove toàn bộ plugin add-on, và sẽ dùng những plugin có sẵn trong DAW, vì mình phát hiện ra là mình cũng là 1 gã GAS software.
Mình thực sự muốn khám phá Cubase đấy, nhưng như bạn và Nguyễn Thái Hà là fanboy của Cubase, còn mình là fanboy của Pro Tools, nên thực sự thật khó để từ bỏ thứ mà mình “quen tay” và hâm mộ phải không?
Rất cảm ơn những chia sẽ của Team MIX, các bạn thật tuyệt!
Trăm hay không bằng tay quen..
Cái gì cũng vậy, phải nắm được cơ bản, hiểu rõ nó dùng để làm gì, tại sao họ lại làm vậy… thì mình mới dùng tốt và hiệu quả được. Ngoài ra còn cần thường xuyên luyện tập, thực hành + đam mê thì chắc chắn một ngày nào đó các bạn sẽ làm tốt và tạo cho mình những sản phầm âm nhạc vừa với bản thân!.
Cảm ơn hai bạn Phạm Bình và Thái Hà đã lập ra trang này nhé!
Mình là Tuấn
thích học thu âm và mix nhac. Mình ở Đồng Nai. Có bạn nào giúp mình dc không
Rất hữu ích với người bắt đầu như e, thank a ạ
Thank a.
Bài biết hay, giúp ae những người muốn tìm hiểu về mix có 1 định hướng đúng đắng về nó.
Đúng chất e là 1 người mới tò mò, hơi mơ hồ. Hi vọng sẽ nhận được nhữnh bài viết hay hơn nữa.
Chúc a làm việc tốt ạ.
minh vua tap tành mix nhạc đọc được bài này cua ban minh cảm thấy đúng tâm lý và ý nghĩa vô cùng .cám ơn bạn rất nhiều
Tự học bao nhiêu năm vẫn chưa ra hồn. Khó vô cùng!!!
Cho em hỏi, nếu muốn mua các Project chuẩn hoặc các Multitracks thì sẽ liên hệ như thế nào ah?? cám ơn!!!
Chào Phương,
Bạn có thể tìm các multitrack để tập mix qua google. Nhiều người có chia sẻ các tài nguyên đó phục vụ những engineer mới vào nghề. Nếu bạn mua các project người ta mix demo để học hỏi cũng có thể là phương án tốt. Miễn là bạn phải hiểu được tại sao người ta làm như vậy.
Nguyễn Thái Hà
tự mình mĩ nhạc thì học có lâu không để làm được ạ
Chào bạn,
Bạn hoàn toàn có thể tự học mix nếu bạn đủ kiên trì. Bản thân mình cũng là người tự học.
Chúc bạn thành công.
Nguyễn Thái Hà
a ơi công cụ sao chép vocal nhưng để hai cái hoàn toàn riêng biệt thì làm sao ạ em dùng cubase 5
Mình đang học Mix nhạc, b có thể giới thiệu giúp m một số Flugin in hỗ trợ để xử lý Vocal, nhạc cụ như đàn ghi ta điện tử,…một số nhạc cụ khác. hiện m đang sử dụng bản Adobe Audition CC-2015. Giúp m đường link download mấy cái flugin với. thanks b!
Chào bạn,
Bạn nên cân nhắc sử dụng các phần mềm chuyên nghiệp về sản xuất Audio như Cubase, Logic, Reaper, Pro Tools để làm thì sẽ phù hợp về lâu dài hơn. Khi mixing, đa phần bạn có thể hoàn tất sản phẩm tốt với các plugin EQ, Compressor, Limiter, Delay, Reverb đi kèm trong phần mềm của bạn. Bạn có thể tìm các plugin của Waves để dùng thêm nếu muốn. Vì bạn đang học nên cái thắt nút chất lượng của bạn là skill của bạn chứ không phải plugin. Bởi vậy, hãy cố gắng tìm hiểu thêm bạn bè, internet để cải thiện thêm dần dần.
Chúc bạn thành công.
Nguyễn Thái Hà
add có thể nói về vấn đề vocal không ạ!! có nghĩa là vocal chìm, hay nổi lên so với beat. ta làm sao để điều chỉnh ạ. khi em đã EQ xong rồi, nhưng nó cứ bị sâu sâu chứ không nổi lên được.
Để nổi lên được thì:
1. Level của vocal và nhạc phải cân đối.
2. Mid của vocal phải dày
3. Level của vocal phải ổn định.
4. Ko dùng quá nhiều reverb
Chúc bạn thành công.
Anh Hà ơi em muốn thu âm đệm hát bằng đàn guitar vừa đàn vừa hát luôn thì có thể chỉnh EQ để vừa nổi âm bass của đàn mà vẫn đảm bảo độ trong của giọng hát được ko anh?E xem youtube thấy người up clip tiếng đàn nghe hay lắm nhưng hình như là họ thu âm tiếng đàn xong rồi mới hát trên nền nhạc của đàn.Nếu vậy khi làm video sao khớp được tiếng với hình.Anh tư vấn giúp e nhé
Họ quay dạng MV chứ không phải quay live đâu.
mình muốn biết một số thao tác cơ bản trên cubase 5 ai giúp mình được k ạ
cảm ơn admin đã chia sẻ
hôm nay mình quay trở lại với tapchimix cách đây khoảng mấy năm mình đã vô tình thấy bài viết này trong lúc đang tìm tài liệu về mix nhạc, mình đã học hỏi và làm theo đến nay thì mình mix cũng tạm nghe được rồi. và xin cảm ơn đến team đã chia sẻ.
và mình tiếp tục học hỏi những chia sẻ của các anh để có thêm nhìu kiến thức
các bạn có thể nghe những bản nhạc mình tự mix tại google : mrhoangbao
Cám ơn bạn rất nhiều..